سدهء چهارم هجرى و مقيم بغداد بوده است . تل‌ّعكبرى كه شيخ مفيد مرجع اعلم شيعه در نيمه دوم سدهء چهارم نيز از آن جاست ، ناحيه واقع در ده فرسخى بغداد بوده است . نجاشى دانشمند بزرگ شيعه و در گذشتهء سال 450 ه - مىنويسد : « او چهرهء درخشانى از علماى بزرگ ما ( شيعه اماميه ) و دانشمندى موثق و مورد اعتماد بود . سخن او جاى گفتگو نداشت . او راست كتابهائى از جمله كتاب « الجوامع » در علوم دينى . من با پسرش ابو جعفر در خانه‌اش حضور مىيافتيم و مىديديم كه اهل فضل حديث بر وى قرائت مىكردند . » علامهء حلى فقيه نامى از وى بدين گونه ياد مىكند : « او دانشمندى بزرگوار و داراى مقامى بس بزرگ است . روايات زيادى از مشايخ شنيده ، و عالم بىنظير و موثق و از سران طايفه ، و مورد اعتماد بود ، و در نقل حديث گفتگو نداشت . در سال 385 ه - وفات يافت . » پيشتر يادآور شديم كه سيد رضى در بغداد از محضر اين بزرگ مرد شيعه ، علم حديث آموخته و از فيض حضور او بهره‌مند گشته است . 6 - شيخ مفيد ابو عبد اللّه محمّد بن محمّد بن نعمان معروف به شيخ مفيد كه در زمان خويش به « ابن معلم » نيز مشهور بود ، از مردم بغداد و به سال 338 متولد و در سنهء 413 در بغداد وفات يافت . شيخ مفيد سرآمد فقها و متكلمين شيعه و مشهورترين دانشمند نابغه ما در نيمهء دوم قرن چهارم هجرى است . شرح حالش را من در شماره سوم سال اول مجلهء مكتب اسلام نوشته‌ام . در اينجا به مختصرى از آن با ذكر مآخذ اكتفا مىكنم . ابن نديم دانشمند كتابدار و كتاب شناس معروف هم عصر مفيد كه او نيز در بغداد مىزيسته ، در اثر گرانقدرش « الفهرست » مىنويسد : « رياست متكلمين شيعه ( علماى عقايد و مذاهب ) در عصر ما اختصاص به او دارد . در علم كلام از ديگران برتر ، و در فطانت دقيق ، و از لحاظ انديشه و انتقال ذهن سريع است . من او را ديده‌ام ، بر همهء اقران تفوق دارد « 11 » . » نجاشى شاگرد برازنده‌اش مىگويد : « فضل او در فقه و كلام و روايت و وثاقت و علم

--> ( 11 ) - رجال نجاشى - ص 308 .